ب . ربايى كه هم در شرع و هم در عرف ربا محسوب مىشود . اين نوع از ربا زمانى تحقق مىيابد كه دو كالاى همجنس با وزن و ارزش متفاوت با يك‌ديگر معاوضه شوند ؛ به عنوان مثال : معامله‌ى يك كيلوگرم گندم با دو كيلوگرم گندم ، با همان كيفيت و از همان جنس ، نزد عرف و شرع هر دو ربا مىباشد . با توجه به آن چه درباره‌ى انواع رباى معاوضى بيان شد مىتوان گفت : در شريعت هر گونه مبادله‌ى همجنس با همجنس كه به لحاظ وزن يا حجم متفاوت باشند ربا محسوب مىشود هر چند به لحاظ قيمت متفاوت باشند . 3 . دامنه‌ى شمول ادله‌ى ربا 3 - 1 . دامنه‌ى شمول ادله‌ى ربا نسبت به انواع معاملات ادله‌ى رباى معاملى - همان گونه كه مرحوم سيد محمّد كاظم يزدى در تكمله‌ى عروة الوثقى بدان اشاره مىكند - تنها در خصوص بيع كاربرد ندارد بلكه همه‌ى اقسام تبادل را شامل شده و هر گونه مبادله‌ى همجنس با همجنس با اضافه و كم ، ربا محسوب مىشود ( طباطبايى يزدى ، بىتا : 5 ) .